Voorafgaand aan ons gesprek bekijk ik even de website van Core, het bedrijf van Aliëtte. Daar lees ik: ‘vanuit Core hebben we de missie om het taakgerichte en het mensgerichte met elkaar te verbinden, waardoor mens en resultaat elkaar versterken. Ook gericht naar de toekomst is dit een krachtige verbinding: de gezamenlijke ambitie vanuit de identiteit van de organisatie.’ Eerder mailde ze mij al over haar sessie op Het Grootste Kennisfestival, kennisfestivals eigenlijk want Aliëtte is er zowel in Breda (op 5 maart) als in Deventer (op 18 juni) bij. Ze schreef daarover: ‘het lijkt mij mooi om dat zichtbaar te laten worden door deze ‘meditatie’ (give it a name). Het laat zien dat introspectie (dus iets mensgericht) kan bijdragen aan iets taakgerichts en dat deze twee wat mij betreft hand in hand gaan.’ Reden genoeg voor een gesprek dus.
In gesprek met Aliëtte Bosma, van Core, partner van Het Grootste Kennisfestival
Aliëtte begint opgewekt ‘Het Kennisfestival past heel goed. Ik denk dat de organisatie-mediatie zoals ik dat noemde aansluit op wat jullie al doen.
Dat kun je vast uitleggen…
‘Ja, Core is ontstaan vanuit de wens om verdieping in organisaties te brengen. Ik kom vanuit de overheid en waar ik het gevoel kreeg ‘we houden vast aan wat we gewend zijn te doen’. Dat vond ik moeilijk om mee te leven. Er is zoveel meer verdieping mogelijk. – Als je ziet hoeveel tijd we aan ons werk besteden, is het fijn dat we er meer vervulling van krijgen. Dat het bij je past. En ten tweede dat je als organisatie met de mensen die voor je werken, die samen de organisatie zijn, resultaat bereikt. En dat vraagt om meer de verdieping in te gaan. Wie ben je echt als organisatie? Als jij ergens voor staat, waar sta je dan voor? En komt dat in alle lagen van de organisatie tot uiting? Als je jouw visie werkelijk waar wilt maken, vraagt dat een proces en niet alleen een stappenplan. Zo van ‘we gaan het bedenken om het vervolgens te implementeren’. Wij zien het meer als een één proces dat meer in elkaar over vloeit met het juiste voor het juiste gebruiken. Daarmee bedoel ik: op papier zetten heeft als functie dat je iets niet vergeet, maar dat papier mag niet de leidraad worden. Dat is niet de functie ervan.’
Ja dat begrijp ik. Hoe pakken jullie dat aan?
‘Je moet bedenken dat een organisatie altijd in ontwikkeling is en dus in een verandering zit. Er spelen dus vaak heel veel factoren mee. Wij kijken langs de façade en zien hoe de situatie in een organisatie werkelijk is. En daar gaan we mee aan de slag. Maar we zijn ook eerlijk. Stel dat een organisatie op een bepaalde manier wil werken en we zien dat dat niet zomaar even kan, dan benoemen we dat ook. Het is zonde als je ergens vol enthousiasme aan begint, beloftes doet aan medewerkers over een nieuwe weg, maar die weg bij voorbaat al onbegaanbaar is. We durven dat te benoemen. We durven stappenplannen of ‘dat wat zou moeten’ los te laten. In plaats daarvan stellen we de vraag: wat is het juiste om te doen? In het hier en nu en in de toekomst? Het gaat namelijk niet om onze waarheid. Wij willen juist de organisatie begeleiden om de visie die ze hebben werkelijkheid te laten worden.’
En lukt dat altijd?
‘Soms is de visie er al maar werkt die niet. Dan gaan wij er vragen over stellen zoals ‘is dit echt de kern?’ Maar wat het mooiste is dat de visie ontstaat als we samen bezig zijn. En dus niet zoals ik net al zei vanuit een stappenplan, maar gewoon organisch. Daarom werken we veel met Deep Democracy, zodat iedere stem wordt gehoord. En kijken we continu naar het proces. Gaan we niet te snel? Gaan we niet te traag? En dan hebben we het echt over het bestaansrecht van de organisatie. Wat wil je ten diepste echt? Waar wil je voor strijden? Daarbij kijken we naar de dynamiek en gaan we in op de vraag ‘hoe creëer je een gezamenlijke ambitie, die vanuit de hele groep komt?’.’
Een maakt het dan ook uit wat voor type organisatie het is?
Zeker! Het type organisatie zegt alles over de manier van werken en wat de verwachtingen zijn. Een overheidsorganisatie is heel anders dan een productieorganisatie. Daar hebben wij ons toe te verhouden. We doen momenteel veel in de zorg. Daar is vanwege de transitie veel vraag. Onze aanpak vraagt wel lef. Het is wel spannend, want je moet veel loslaten. En ook omdat er van alles op tafel kan komen waar je als directeur van tevoren niet op gerekend had. We zien vaak dat directeuren een ambitie hebben en te snel willen gaan. Het moeilijke is dan om het tempo van de groep te volgen.’
Hoe manage je die verwachtingen?
‘We gaan daar voorafgaand van een traject al over in gesprek. Is er überhaupt ruimte om het echte proces te volgen? In zulke processen wordt vaak wel duidelijk of een visie echt gedragen visie wordt. ‘Is dit wel echt gedragen door de groep?’ Wil een directeur zijn eigen visie doordrukken, dan is dat snel helder en zijn wij niet de juiste partij om dat te begeleiden.’

En dan werk je altijd vanuit het door jullie ontwikkelde mensgerichte canvas?
‘Ja, het standaard canvas is gericht op projecten, waarbij het heel erg gaat over projectmanagement. Ons eigen canvas is een verzameling van vragen en thema’s die heel erg ‘Core’ zijn. Dat is hoe wij kijken. Natuurlijk hebben we ook een taakgericht canvas, maar deze is veel leuker, omdat ieder mens hiermee vanuit z’n eigen waarden kan bijdragen.’
En hoe werkt het dan?
‘We verbinden de taak met de mens. Dus het ene uiterste met het andere uiterste. Als je een visie echt wil waarmaken kan het een niet zonder het andere. We kijken naar beide factoren en beginnen met doen wat als eerste nodig is. Dan werken we steeds meer naar die langetermijnvisie, wat een jarenlang proces kan zijn. Maar altijd stellen we ook de vraag: Wat kan je in het hier en nu doen? Dan komt die langetermijnvisie heel dichtbij en blijft het levendig. Want die liminale fase waar Jitske Kramer over spreekt kan veel chaos veroorzaken. En al die chaos past niet in een simpel vakje op een canvas. Om uit die chaos te komen, is een verdiepende kijk nodig. Zowel in taak als in mens. Dat is de kern van ons werk.’
Neem je dat canvas met iedereen afzonderlijk door?
‘Goede vraag. Dat is een stap naar de organisatie meditatie die we op de Kennisfestivals willen doen. Het canvas lijkt heel taakgericht, maar we willen op het Kennisfestival laten zien dat je er iets heel mensgericht van kan maken. We gaan laten zien dat je het canvas op een andere manier kan gebruiken dan enkel het vakje voor vakje invullen. Zo is het begrip ‘organisatie-meditatie’ geboren.’
Wat leuk. Wat is de instructie dan?
‘Wat ik vaak merk is dat we maar een gedeelte van ons mens-zijn gebruiken in ons werk. En dan bedoel ik vooral het hoofd. We redeneren, verklaren, detailleren ons een slag in de rondte. Vergaderingen staan er vol mee. Maar we willen veel meer die rechterhersenhelft aanboren. Zodat er ruimte is voor creativiteit, energie en intuïtie. Ik zeg altijd maar zo: ‘we hebben het van nature in ons’, je hoeft er geen cursus voor te doen. Met de organisatiemeditatie brengen we mensen terug naar heel hun mens-zijn. Niet alleen het hoofd, maar ook hart en buik. Vanuit rust en focus. We vragen mensen dus letterlijk om vanuit hun intuïtie te kijken naar ‘wat heb ik hier te doen’. Hoe gaaf is het als je in strategisch proces je jouw hele mens-zijn kan gebruiken? Ik sta nu al te stuiteren wat dat teweeg gaat brengen.’
Is dat ook hoe je zelf bent?
‘Ja, mensen leren mij nu kennen als een heel mensgericht persoon. Maar stiekem ben ik ook heel doel- en resultaatgericht. En dat kan prima naast elkaar bestaan. Word wie je in de kern bent, als persoon, als organisatie. Neem je positie. En maak impact. Dat is mijn missie in het leven. Ik ben iemand die niet voor één iets kiest, maar twee tegenstellingen bij elkaar brengt. Zoals hier, taak en mens. In mijn huis: Vintage en moderne spullen. Een band in een eeuwenoude kerk, of oude muziek in een nieuw jasje. Ik kan er geen genoeg van krijgen. Ook door te zien wat voor moois het oplevert. Beide mogen bestaan, we hoeven niet te kiezen.
En op de Kennisfestivals?
‘In deze chaotische tijd, zou ik door de organisatiemeditatie vooral een moment van rust willen meegeven aan het publiek. En dat op een hele unieke manier, waardoor mensen echt uit hun dagelijkse denkwijzen worden gebracht. Want dat levert zoveel op. Vooral een duidelijke richting, waardoor je uiteindelijk sneller en beter resultaat krijgt. Ook hier weer twee tegenstellingen (rust en snelheid) die als je ze goed inzet, heel goed samen kunnen gaan en je verder brengen dan waar je ooit van droomde.’

Word wie je in de kern bent, als persoon, als organisatie.


