5 tips

1. Programmeer voor keuze, niet voor volledigheid.
2. Combineer bekende namen met onverwachte verhalen.
3. Wissel vormen voortdurend af.
4. Laat ruimte voor spontane keuzes.
5. Gebruik het programma om energie op te bouwen.

Een goed kennisfestivalprogramma is niet het programma met de meeste sessies. Het is het programma waarin bezoekers steeds opnieuw denken: daar wil ik heen. Dat vraagt om een andere manier van programmeren.

De eerste tip is daarom: programmeer voor keuze, niet voor volledigheid.

Een traditioneel congres heeft vaak een duidelijke logica. Er is een plenair programma, gevolgd door een aantal deelsessies. De deelnemer kiest een route die vooraf grotendeels vastligt. Bij een kennisfestival werkt dat anders. De bezoeker krijgt juist veel mogelijkheden en bepaalt zelf wat interessant is. Het blokkenschema helpt om die keuze te maken, maar schrijft de dag niet volledig voor.

Dat betekent dat je als organisator niet moet proberen om voor iedereen exact dezelfde ideale dag samen te stellen. Je moet een omgeving bouwen waarin verschillende ideale dagen mogelijk zijn.De ene bezoeker wil verdieping. De andere zoekt inspiratie. Een derde wil vooral nieuwe mensen ontmoeten of iets ontdekken wat buiten zijn dagelijkse werk ligt. Een sterk programma houdt rekening met die verschillen.

Daarom is tip 2: combineer bekende namen met onverwachte verhalen.

Een bekend gezicht kan aantrekkelijk zijn en bezoekers naar het festival trekken. Maar uitsluitend programmeren met bekende namen maakt een programma voorspelbaar. Juist de combinatie met onbekendere mensen en bijzondere verhalen zorgt voor verrassing.

Een goed programma brengt verschillende perspectieven bij elkaar. Niet alleen de grote, bekende spreker krijgt een podium. Ook iemand met een bijzonder praktijkverhaal kan van grote waarde zijn. Dat maakt het programma rijker. En belangrijker: het vergroot de kans dat bezoekers iets tegenkomen wat ze vooraf niet hadden bedacht.

Daarmee komen we bij tip 3: wissel vormen voortdurend af.

Een kennisfestival draait niet alleen om lezingen. Lezingen kunnen worden afgewisseld met workshops, actieve doe-sessies, gesprekken en andere vormen van deelname. Die afwisseling is belangrijk omdat mensen op verschillende manieren leren en omdat variatie energie geeft aan de dag.

Een bezoeker kan na een inhoudelijk verhaal behoefte hebben aan iets actiefs. Na een workshop kan juist een rustig gesprek interessant zijn. Door verschillende vormen naast elkaar te zetten, ontstaat een programma waarin voortdurend iets te ontdekken valt. Daarmee wordt het programma onderdeel van de festivalbeleving. En die beleving hoeft niet ingewikkeld te zijn.

Een interessante sessie op het juiste moment kan al voldoende zijn. Maar de kracht zit juist in de combinatie van verschillende ervaringen.

Tip 4: laat ruimte voor spontane keuzes.

Dit is misschien de tip die het meeste vraagt van een organisator. Je hebt immers veel tijd besteed aan het samenstellen van het programma. Dan wil je graag dat bezoekers precies terechtkomen waar je ze had verwacht. Maar een festival werkt juist omdat mensen daarvan mogen afwijken.

Een sessie kan vol zitten. Een bezoeker kan een bekende tegenkomen. Een andere workshop kan plotseling aantrekkelijker blijken. Een gesprek tijdens de pauze kan interessanter worden dan de volgende geplande activiteit. De boodschap is daarom: organiseer voldoende, maar organiseer niet alles dicht.

Dat betekent natuurlijk niet dat het programma onduidelijk moet zijn. Integendeel. Een goed blokkenschema, duidelijke communicatie en een logische inrichting zijn essentieel. Maar die structuur moet vrijheid ondersteunen, niet beperken. De organisator bouwt als het ware een landschap. De bezoeker bepaalt vervolgens zelf welke route door dat landschap wordt afgelegd.

En daarmee komen we bij tip 5: gebruik het programma om energie op te bouwen.

Een kennisfestival is volgens het document geslaagd wanneer mensen niet alleen iets hebben geleerd, maar ook geinspireerd en opgeladen naar huis gaan. Dat betekent dat je niet alleen naar de inhoud van afzonderlijke sessies moet kijken. Je moet ook kijken naar de energie van het totale programma. Zijn er afwisselende momenten? Is er ruimte om even niets te hoeven? Kunnen bezoekers iets onverwachts ontdekken? Zijn er momenten waarop ontmoeting vanzelf kan ontstaan? Is er voldoende variatie?

Een dag waarin alle sessies hetzelfde type inhoudelijke presentatie zijn, kan inhoudelijk sterk zijn en toch weinig festivalgevoel opleveren. Hetzelfde geldt voor een programma waarin iedere minuut volgepland staat. De kracht zit juist in de combinatie.

Een goed kennisfestivalprogramma voelt niet als een lijst met afspraken. Het voelt als een wereld waarin steeds iets anders te ontdekken is. Dat vraagt ook iets van de keuzes die je maakt in de programmering.

Kijk niet alleen naar de vraag of een sessie interessant is. Vraag ook: past deze sessie bij de doelstelling? Voegt deze sessie een ander perspectief toe? Geeft deze sessie bezoekers iets te ontdekken? Past de vorm bij de ervaring die we willen creeren?

Zo ontstaat een programma dat meer doet dan kennis aanbieden. Het zorgt voor beweging. De deelnemer komt binnen met een plan, maar hoeft zich daar niet aan te houden. Hij kan kiezen, afwijken, rondkijken en ontdekken. Dat is precies de kracht van de festivalvorm. Niet iedereen hoeft hetzelfde te zien. Niet iedereen hoeft dezelfde route te lopen. Niet iedereen hoeft dezelfde conclusies te trekken. Het doel is juist dat iedere bezoeker een eigen ervaring kan samenstellen.

Daarmee wordt programmeren bijna het tegenovergestelde van een dichtgetimmerd draaiboek. De organisator maakt de mogelijkheden. De bezoeker maakt de dag. En juist in die vrijheid ontstaat de kracht van het kennisfestival.